Wojna w Sudanie wypchnęła z domów miliony ludzi, a wśród nich są osoby w podeszłym wieku, które bez rodziny i opieki medycznej zostają niemal bez środków do życia. W obozie w zachodnim Omdurmanie seniorzy to co piąty mieszkaniec.
Ucieczka w wieku 70 lat
Hamad Mohammed Adam ma 70 lat i pochodzi z wioski koło Bary w północnym Kordofanie. Według jego relacji do wsi wczesnym rankiem w sierpniu wkroczyły bojówki Sił Szybkiego Wsparcia (RSF). Mężczyzna uciekł z grupą znajomych i po kilkudniowej wędrówce, pokonawszy około 300 km, dotarł do Omdurmanu. Dziś mieszka w obozie al-Moulih, w którym przebywa około 10 tysięcy osób, a ponad 65 lat ma mniej więcej jedna na pięć z nich.
Adam nie wie, co stało się z jego bliskimi, a oni nie wiedzą, gdzie jest on. Na co dzień musi szukać jedzenia, leków i pomocy medycznej, a niepewność co do losu rodziny dodatkowo go przytłacza.
W tym samym obozie przebywa 70-letnia Aisha Alneel. Po utracie domu w Chartumie trafiła do Port Sudan, gdzie razem z 72-letnią siostrą, która potrzebuje opieki lekarskiej, czeka, aż uzbiera dość pieniędzy na dalszą podróż. Jej największym marzeniem jest powrót do rodziny i choć odrobina normalności.
Rozpadające się wsparcie rodzin
Zgodnie z danymi Komisji Gospodarczej i Społecznej ONZ dla Azji Zachodniej w 2026 roku w Sudanie żyje 1,8 mln osób powyżej 65. roku życia, czyli 3,5% ludności. Wielu z nich potrzebuje stałego nadzoru lekarskiego i pomocy w codziennych czynnościach. Tradycyjnie opiekowały się nimi rodziny i lokalne społeczności, jednak wojna rozproszyła bliskich po całym kraju.
Sytuację pogarsza kryzys gospodarczy. Poziom życia spadł do tego, jaki Sudan znał na początku lat 90. Według UNDP gospodarka skurczyła się od początku wojny o ponad 40%, a skrajne ubóstwo ma przekroczyć 60%. Rodziny ledwo wiążą koniec z końcem, nie mówiąc o wspieraniu krewnych.
Domy opieki bez środków
Obciążone są również instytucje. Moubarak Satti, dyrektor domu opieki Al-Daw Hajooj, w którym mieszka 11 seniorów, powiedział Al Jazeerze, że placówka straciła jedyny samochód służący do wożenia podopiecznych do lekarzy. Według niego wiele osób zmarło z powodu braku opieki medycznej. Satti podkreśla, że same dostawy żywności nie wystarczą i potrzebna jest skoordynowana pomoc uwzględniająca specyficzne potrzeby starszych osób.
Urzędnicy zwracają uwagę także na kondycję psychiczną: rozłąka z dziećmi i wnukami, lęk o przyszłość i poczucie bezradności prowadzą do silnej izolacji. Ministerstwo Rozwoju Społecznego stanu Chartum koordynuje usługi ochrony socjalnej, a minister opieki społecznej Siddig Ferini poinformował, że udało się połączyć z rodzinami kilkudziesięciu starszych przesiedleńców. Skala problemu jest jednak ogromna: przesiedlonych jest około 8,6 mln osób, a ataki na obszary cywilne utrudniają działanie służb publicznych i organizacji pomocowych.
Co to oznacza z perspektywy Polski
Sudan jest daleko od Polski, ale skutki konfliktu docierają także do Europy, choćby przez ruchy uchodźcze i konieczność finansowania pomocy humanitarnej. Polacy mogą wspierać poszkodowanych za pośrednictwem organizacji humanitarnych, które prowadzą zbiórki na rzecz ofiar wojny w Sudanie; warto wybierać te, które jasno raportują, na co przeznaczają środki.
Przypadek sudańskich seniorów pokazuje też problem, o którym w kontekście kryzysów humanitarnych mówi się rzadko: starsze osoby często potrzebują leków, opieki i wsparcia emocjonalnego, a nie tylko pożywienia i dachu nad głową.
Źródło: Al Jazeera – „Sudan’s elderly face hardship and heartbreak in a life of displacement”
